Hilde Ringen Kommedal: Czy tata płacze?; ilustracje: Tone K. Lileng; tł.Monika Samsel-Chojnacka; Wyd. Fundacja Inicjatyw Społecznie Odpowiedzialnych; FISO 2008

Rozmowa z dziećmi o chorobie czy śmierci może w nas wzbudzać lęk i niepokój. Czy jednak jesteśmy gotowi na pomoc swojemu dziecku w sytuacji, gdy trudne chwile zaskoczą naszą rodzinę? Autorka książeczki „Czy tata płacze?” próbuje udzielić odpowiedzi na pytanie, jak rozmawiać z dziećmi o  śmierci i stracie bliskich.

Hilde Ringen Kommedal łagodnie i szlachetnie przedstawia proces odchodzenia taty z życia  pięciolatka  Olava i jego młodszego braciszka.  Jak podaje wydawca (Fundacja Inicjatyw Społecznie Odpowiedzialnych) poradnik oparty jest o przeżycia i doświadczenia autorki. Polecam jako cenną wskazówkę i dobry wstęp do rozmowy z dzieckiem o bolesnym i koniecznym przeżywaniu straty. Pamiętajmy, że oswajanie trudnych emocji - smutku, tęsknoty, złości, bezsilności - powinno dokonywać się w trakcie codziennej rutyny; po fakcie może być za późno. Rozmawiajmy czasami, bez szczególnej okazji, o naszych babciach i dziadkach, którzy odeszli lub oglądajmy rodzinne albumy, przywołując pamięć bliskich kiedyś nam osób. Podczas wspólnych chwil szukajmy pretekstu do narracji - opowiadania, tłumaczenia, ale także prowokowania pytań, odpowiadania na nie, ale także zadawania ich ciągle na nowo sobie samym.

Podejmujmy tematy - tak czytam tę książeczkę, oraz przesłanie wydawnictwa fundacji FISO. Publikacja jest częścią projektu „Promocja norweskiej literatury dziecięcej w Polsce”, realizowanego w roku 2008. Ta i inne pozycje FISO ciągle do dostania w księgarniach.

 Ilustracje: trochę ołówka, trochę kredki, trochę akwareli. Zegarek taty na rączce Olava, przytulającego zimną twarz. „Uważał, że tata nie jest aż taki blady, jak mówiła mama. Ale był zimny. I nic nie mówił”.

 

„Od pewnego momentu tata musiał na jednym oku nosić opaskę, trochę jak pirat. To mu pomagało lepiej widzieć, tak że nawet mógł prowadzić traktor”.

 „- Dobranoc, tatusiu, śpij dobrze i nie wygłupiaj się. Tak zawsze mówił tata, gdy Olav kładł się spać. Tatuś uśmiechnął się i też życzył mu dobrej nocy. Nad łóżkiem miał rysunki i wisiorek z perełek od Olava”.

Matthew Johnstone: Mój Czarny Pies. Depresja

Matthew Johnstone: Mój Czarny Pies. Depresja; tł. Joanna Nowakowska; Wyd. Media Rodzina; Poznań 2010

Książki o depresji, które opisują jej objawy i przebieg w przystępnej dla czytelnika formie, do tej pory adresowane były do dzieci. Tym razem mamy do czynienia z poradnikiem przeznaczonym dla dorosłych, lekkim i zabawnym, ale zarazem głębokim i trafnym.

Praca autorstwa Matthew Johnstona wydana jest w formie niedużej książeczki w twardej oprawie,  przywołującej na myśl bajki dla dzieci. I rzeczywiście, w środku zamiast rozległych opisów objawów depresyjnych znajdziemy komiks, zilustrowaną historie młodego człowieka który zmaga się ze swoim czarnym psem - depresją. W lekkostrawny, metaforyczny sposób naszkicowane zostały objawy, przebieg oraz sposoby radzenia sobie z nastrojem depresyjnym. Można przeczytać w kilka minut, a rozmyślać godzinami! Wiedza o depresji podana jest przystępnie, w symbolicznej formie autobiografii bohatera z którym możemy się łatwo utożsamić i empatycznie odnieść do własnej sytuacji.

Pozycja ta może być ciekawą lektura dla osób chcących poszerzyć swoją wiedzę z zakresu zaburzeń nastroju, jak i materiałem o charakterze psychoedukacyjnym przeznaczonym dla osób, które na depresje cierpią. Od razu po wzięciu do ręki książka Johnstona wzbudziła moja sympatię, ona po prosty trafia w samo sedno... Z powodzeniem wykorzystuję ją jako cenną pomoc dodatkową, przybliżającą pacjentom charakter problemu, jego dynamikę i przebieg. Co najważniejsze, opowieść jest nie tylko o walce, ale i o zwycięstwie. O tym jak oswoić, wytresować i ujarzmić Czarnego Psa.

Coś dla taty - bibliografia poradników dla początkujacych ;-)

150 porad dla młodego Taty. Od pierwszych problemów przy karmieniu do wymiany pieluszek – wszystko, co musisz wiedzieć, by byc wspaniałym ojcem; Iannelli Vincent, Dr; Wydawnictwo K. E. LIBER; Warszawa 2011.

---

Dlaczego tatuś krzyczy; Degl`Innocenti Fulvia [tł. Ryszard Zajączkowski]; Wydawnictwo WAM 2007. 

---

Dziennik taty; Kwaśniewski Tomasz; Wydawnictwo WAB 2010; 

---

Dziki ojciec. Jak wykorzystać moc inicjacji w wychowaniu; Grzelak Szymon; Wydawnictwo W DRODZE 2009. 

---

Gdy stajesz się tatą. Pierwsze miesiące ojcostwa; Micucci Mikael [tł. Ewa Wolańska]; Wydawnictwo Hachette; Warszawa 2008.

---

Jak być wspaniałym tatą; Bruce Ian [tł. Tomasz Illg]; Wydawnictwo VESPER 2010.

---

Ja, Tata! Praktyczny poradnik dla młodych ojców; Cooper Colin [tł. Anna Purisch]; Wydawnictwo Pestka 2011.

---

Jestem tatą. od pieluszkowego bałaganu do szczęścia - sztuka bycia wspaniałym tatą; Giles Stephen [tł. Monika Gołębiowska]; Wydawnictwo Adam; Warszawa 2007.

---

Ojciec a wychowanie dziecka; Pospiszyl Kazimierz; Wydawnictwo Akademickie „Żak”; Warszawa 2007.

---

Ojciec po rozwodzie. Przeprogramowanie życia w rodzinie; Clavel Phil [tł. Tomasz Misiorek]; Wydawnictwo Helion 2008;

Poradnik dla samotnych ojców  (tytuł oryg. Dad alone. How to Remain an Involved Father After Divorce). Polecam - na pewno pomoże spojrzeć z dystansu na własne burze życiowe, a nawet zaktywizować do pracy nad jak najmniej bolesnym dla wszystkich stron nowym układem rodzinnym. Podpowiada, jak przez trudny proces zaczynania życia na nowo przejść z rozsądkiem i spokojem o priorytety, czyli dobro dzieci. Poczułem subtelną różnicę kulturową (autor - kanadyjczyk).

• co, jak i kiedy mówić dzieciom oraz jak minimalizować negatywny wpływ decyzji o rozwodzie na emocje dzieci;
• jak radzić sobie z emocjonalną karuzelą - swoją i swoich bliskich;
• jak dbać o emocjonalne bezpieczeństwo dzieci, zwłaszcza w najtrudniejszym dla nich okresie tuż po rozwodzie;
• jak dbać o własny dobrostan, także w kontekście materialnym;

---

Ojcostwo dla żółtodziobów; Osborn Kevin [tł. Zdziemborska Anna]; Dom Wydawniczy REBIS; Poznań 2009.

---

Pomocy, jestem tatą! czyli jak być dobrym ojcem i nie osiwieć zbyt szybko; Talko Leszek K.; Wydawnictwo Nasza Księgarnia; Warszawa 2008; ilustracje Joanny Zagner-Kołat.

---

Przewodnik po ojcostwie; Augustyn Józef; Wydawnictwo WAM; Kraków 2007.

---

Radość ojcostwa - pierwsze 12 miesięcy: jak zmienia się Twoje dziecko, Ty i Twoja partnerka; Jacob Marcus [tł. Dariusz Kunicki]; Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne; Gdańsk 2001.

---

Ratunku, będę ojcem! Podręcznik przetrwania; Cox Martyn [tł. Hanna Turczyn-Zalewska]; Wydawnictwo Jacek Olesiejuk.

---

Serce taty; Osvaldo Poli [tł. Ewa Łukaszyk]; Wydawnictwo WAM 2008.

---

Supertata najlepszy we wszystkim; Heatley Michael; Świat Książki; Warszawa 2008.

---

Super Tata. 156 rad, jak byc idealnym ojcem; Bean Shawn; Agencja Wydawnicza AWN; 

Czy dzieci muszą mieć wszystko?

Braun Andrea: Czy dzieci muszą mieć wszystko? Drogi wyjścia ze spirali konsumpcji. Poradnik dla rodziców i wychowawców;tł. Ryszard Zajączkowski; Wydawnictwo Jedność; Kielce 2004;

Całkiem praktyczny poradnik dla opiekunów, poddawanych zakupoholicznym zapędom swoich najmłodszych. Najważniejsze wskazówki:

1. Poświęcajmy dzieciom więcej czasu - nie kompensujmy braku kontaktu zabawkami czy pieniędzmi.
2. Pozwalajmy jedynie na niewielką ilość zabawek w pokoju dziecka.
3. Dajmy dziecku możliwość współdecydowania o zakupie prezentów czy nowych rzeczy osobistych.
4. Rozmawiajmy z dziećmi o pułapkach reklamy.
5. Stawiajmy granice i przestrzegajmy wytyczonych reguł.
6. Wzmacniajmy w dziecku wysokie poczucie własnej wartości, niezależne od posiadanych rzeczy.
7. Wykorzystujmy zabawki i komputer do celów edukacyjnych.

Poradnik polecam wszystkim rodzicom, którzy mają dosyć zakupowych utarczek w hipermarketach, przed świętami czy z rozpieszczającymi dziadkami. Żegnam cytatem: "Jakże bogate byłyby nasze dzieci, gdyby miały takich rodziców, którzy staliby przy nich z czułością i respektem, którzy w sposób naturalny byliby gotowi do rozmowy z nimi o ich problemach, po prostu byliby do ich dyspozycji!"

O depresji w ciąży i po porodzie

Iwona Koszewska: O depresji w ciąży i po porodzie; Wydawnictwo Lekarskie PZWL; Warszawa 2010

Temat problemów nastroju w okresie ciąży, porodu i połogu jest w piśmiennictwie polskim wciąż niedostatecznie głęboko opisany, postanowiłem więc nadmieniać publikacje także o charakterze poradnikowym. Do takich należy książka Iwony Koszewskiej, kompleksowo poruszająca przyczyny, przebieg i zapobieganie depresji w ciąży i po porodzie. To przystępne opracowanie posłuży przede wszystkim kobietom i ich bliskim zmagającymi się z problemami lęku i przygnębienia w okresie okołoporodowym. Przyda się także w biblioteczkach szkół rodzenia i praktykach położnych.

Podstawową zaletą książki jest dosyć dobrze rozwinięty motyw związku zaburzeń nastroju związanych z ciąża i narodzinami dziecka w powiązaniu z wyzwaniami współczesnej cywilizacji i kultury. Koszewska wiąże dużą część problemów młodych matek z zespołem różnych nakładających się na siebie czynników sytuacyjnych, rozróżniając niejako depresję od „baby blues”, charakterystycznego dla przyczyn biologicznych a spowodowanego przede wszystkim spadkiem poziomu adrenaliny w trzeciej dobie po porodzie. 

Ogólnie: książka napisana w sposób przystępny i przyjazny matkom. Dobrze by było, gdyby stanowiła lekturę oczekujących dziecka rodziców, bowiem przygotowanie na ogromne zmiany spowodowane pojawieniem się nowego członka rodziny to nie tylko kompletowanie wyprawki czy kurs szkoły rodzenia. Uniesione falą czułości ciężarne matki często zderzają się z rzeczywistością odmienną od wyidealizowanego, medialnego klimatu macierzyństwa. Ojcowie staja bezradni wobec depresyjno-lękowego nastroju żony, nie wiedzą też jakiego wsparcia im udzielić. A problem depresji poporodowej spotyka aż do 20% młodych mam. Dużo, prawda? Niestety przez brak procedur oraz systemu wczesnego wspomagania kobiet zagrożonych epizodami depresyjnymi lub znajdującymi się w grupie ryzyka pierwsze miesiące macierzyństwa często muszą zostać poświęcone na walkę z  trudnościami emocjonalnymi.

Wywiad motywujący. Jak przygotowac ludzi do zmiany

William R. Miller, Stephen Rollnick: Wywiad motywujący. Jak przygotować ludzi do zmiany; tł. Agnieszka Pokojska; Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego; Kraków 2010

Genialna intuicja psychologiczna doprowadziła Williama Millera do opracowania i opisania techniki terapeutycznej pomagającej opanować ambiwalencję i doprowadzić do zmiany. W trakcie wieloletniej pracy klinicznej z osobami nadużywającymi od alkoholu autor wypracował metodę pomocy i motywacji, będącej świetnym narzędziem pracy nie tylko psychologów czy terapeutów, ale także lekarzy, pielęgniarek czy streetworkerów, wzmacniając ich w umiejętnościach motywowania klientów do zmiany postaw w kierunku uzyskania efektów prozdrowotnych.

Na początku należy wspomnieć, iż wywiad motywujący nie może być traktowany jako uniwersalna metoda terapeutyczna. Sami autorzy stwierdzają, iż najskuteczniej działa w przypadkach konieczności zbudowania wewnętrznej motywacji do podjęcia działań w kierunku wprowadzenia zmian. Opracowana przez nich zwięzła definicja mówi, iż wywiad motywujący jest „skoncentrowaną na kliencie, dyrektywną metodą zwiększania wewnętrznej motywacji do zmiany przez analizę i rozwiązywanie ambiwalencji” (ibidem, s. 31). Podstawowym narzędziem tej metody jest wydobycie wewnętrznej motywacji klienta do zgłębienia i rozwiązania ambiwalencji, bowiem właśnie jednoczesne występowanie zarówno pozytywnego, jak i negatywnego nastawienia do ewentualnej zmiany postawy jest wg autorów najczęstszą przyczyną niepodejmowania trudu pracy nad wdrożeniem założonych celów. Faza ambiwalencji, jako naturalny etap procesu zmiany, jest jedną z głównych przyczyn zaniechania pracy nad wprowadzaniem zmian. Doświadczenie dylematu „i chcę, i nie chcę” może budzić zniechęcenie i dezorientację pacjenta, osłabiając jego motywację do pracy nad zmianą.  

Podstawowym założeniem wywiadu motywującego jest jego niekonfrontacyjna rola. Dyrektywność zastępujemy komunikacją, wskazywanie niebezpieczeństw wynikających z zachowań ryzykownych, rezygnujemy z pouczania i oceniania na rzecz życzliwych afirmacji.    

Na uwagę, zwłaszcza zaczynających praktykę doradczą czy terapeutyczną, zasługują liczne przykłady skryptów motywujących wraz z komentarzami do poszczególnych wypowiedzi, stwierdzeń czy etapów rozmowy. Do wykorzystania mamy także przykłady arkuszy ważenia decyzji, niewątpliwie pomocne będą także szczegółowe omówienia przeszkód na drodze ułatwiania zmiany, tkwiących w samych terapeutach (jak np. zbyt silny odruch naprawy). 

Moim zdaniem: pozycja obowiązkowa w zasobie metod pracy profesjonalistów zajmujących się niesieniem pomocy i w swojej codziennej praktyce zawodowej stykających się z rzecznictwem zdrowych nawyków i zachowań prozdrowotnych a także profilaktyką uzależnień.